بررسی معاونت در جرم

مقدمه
قانون مجازات اسلامی 1375 (تعزیرات) کتاب پنجم از قانون مجازات اسلامی است که به مبحث تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده اختصاص دارد. این قانون اولین قانون دائمی مجازات اسلامی است که پس از پیروی انقلاب اسلامی به تصویب رسیده است. انسجام دادن به قوانین کیفری قبل، جایگزینی مجازات شلاق با مجازات حبس، احصاء جرایم قابل گذشت از دیگر ویژگی های عمده این قانون هستند. چنانچه به گذشته سیر قانونگزاری در زمینه مسائل کیفری از پیروزی انقلاب اسلامی به بعد بنگریم، قوانین کیفری یک سیر تکاملی را پشت سر گذاشته اند. با گذشت زمان در عمل معایب و محاسن قوانین نمود یافته و قانونگزار در صدد تقویت محاسن و رفع معایب برآمده است. بر این اساس هر قانون جدیدی نسبت به قوانین قبلی کامل تر است.
با مقایسه قانون مجازات اسلامی 1370 با قوانین حدود و قصاص و دیات سابق و نیز مقایسه کتاب پنجم این قانون که در سال 1375 به تصویب رسیده است با قانون تعزیرات مصوب 1362 و حتی با قانون مجازات اسلامی 1370 سیر تکاملی آنها محرز است و ملاحظه می گردد قانونگزار با تصویب قوانین جدید در صدد مرتفع نمودن معایب و نواقص قوانین قبلی نیز بوده است. لذا ملاحظه می گردد مقرراتی که در قانون مجازات اسلامی سال 1370 پیش بینی شده است گاهاً در قانون 1375 نیز مورد عنایت قانونگزار بوده اند، از جمله مقررات راجع به شروع به قتل عمد و قتل به تسبیب، فحاشی، سرقت، ساخت و تهیه مشروبات الکلی و غیره … از آن جایی که مجموعه قانونی مجازات اسلامی از ماده یک شروع و تا ماده ی 729 ادامه دارد و هر دو قانون مجازات اسلامی 1370 و 1375 مجموعاً یک قانون محسوب می شوند، آیا امکان تعارض بین مواد این قانون وجود دارد و در صورت تعارض بین مواد مختلف این قانون چگونه باید رفع تعارض کرد؟ در چه مواردی تعارض وجود دارد؟ و این تعارضها ظاهری هستند یا واقعی؟ سوالاتی است که در این مقاله سعی بر پاسخگویی به آنها است.

تعریف معاونت به طور کلی :
معاونت در جرم آن است که شخص بدون انکه مستقیماً و رأساً در عملیات اجرایی جرم شرکت نموده باشد بر اثر تحریک و تطمیع یا نیرنگ و فریب دیگری را وادار به ارتکاب جرم می نماید و یا با علم و اطلاع وسیله ارتکاب جرم را برای مباشر اصلی تهیه و تحصیل می کند و یا آن که طریق ارتکاب جرم را به مجرم اصلی ارائه می دهد.
تعریف معاونت
معاون کسی است که در نفی فعل مجرمانه نقش ندارد لیکن امکانات را برای تحقق فعل اصلی توسط مجرم فراهم می آورد و راه را هموار کرده تحصیلات لازم را برای مباشر یا مسبب جرم تدارک می بیند.
معاونت از دیدگاه حقوق جزا از دو نظر مورد توجه قرار می گیرد یکی مفهوم مرسع و دیگری مفهوم مضیغ.
معاونت در مفهوم مرسع : شامل هر گونه مداخله و مشارکت در ارتکاب جرم و از آن جمله شامل اصطلاح خاص و حقوقی معاونت در جرم می باشد.
در حالی که در معنای مضیغ معاونت، نوع خاص و معینی از همکاری در ارتکاب جرم است به طوری که  مجرم اساساً و رأساً هیچگونه مداخله ای در عملیات اجرایی سازنده جرم نداشته و نقش او، فرعی و تبعی بوده و تنها در پیرامون جرم محدود و مشخصی به اموری چون تهیه مقدمات جرم و تشویق و ترغیب می پردازد و مراد ما از معاونت در جرم مفهوم مضیق آن است. معاونت ممکن است قبل از حصول نتیجه باشد و گاهی نیز معاونت همزمان با وقوع جرم است که در آن صورت معاون مجرم را در حین ارتکاب جرم یاری می رساند بطوری که در رکن مادی جرم دخالت نکند.
فصل ششم از قانون مجازات عمومی مصوب 23 دی ماه 1304 بر شرکا و معاونین مجرم اختصاص یافته و ماده 28 از قانون مذکور مقرر داشته اشخاص ذیل معاون مجرم محسوب می شوند :
1- کسانی که باعث و محرک ارتکاب فعلی شوند که منشأ جرم است.
2- کسانی که تبانی بر ارتکاب جرم کرده
3- کسانی که با علم و اطلاع از حیث تهیه و تدارک آلات و اسباب جرم یا تسهیل اجرای آن یا به هر نحو به مباشر جرم کمک کرده اند.
مطابق ماده 29 در مورد معاونین محکمه می تواند نظریه اوضاع و احوال قضیه و یا نظریه کیفیت، معاونین مجرم را به همان مجازاتی که برای شریک مجرم مقدر است و سپس ماده 30 از این قانون به کیفیاتی اختصاص که موجب تشدید یا تخفیف مجازات در خصوص فاعل می گردد اشاره نموده و عدم تسری آن را به معاون یا معاونین مجرم بیان داشته است.

فهرست

  • مقدمه 5
    تعریف معاونت به طور کلی : 6
    تعریف معاونت 6
    برابر ماده 29 اشخاص زیر معاون جرم دانسته : 7
    شرایط معاونت در جرم مستلزم کیفر 8
    1- تحقق رفتار مجرمانه در معاونت جرم : 11
    2- لزوم فعل مثبت : 12
    4- عدم دخالت در عملیات اجرایی : 12
    ج- اجرای عنصر روانی عبارتند از : 13
    آیا معاونت جرم مستقل است یا غیر مستقل؟ 13
    فواید تمیز معاون جرم از متکب اصلی 14
    از دیدگاه قانون فرانسه 14
    مجازات معاونین 15
    اصل قانونی تشبیه معاون به یک مرتکب 15
    فواید تمیز و تشخیص مباشر جرم از معاون جرم ( از دیدگاه دکتر ایرج گلدوزیان) 16
    قاعده خاص معاونت در حکم مباشرت : 17
    1- در مورد جرایم علیه اشخاص و اطفال : 17
    2- در مورد جرایم علیه اخلاق و مبانی عفت : 18
    3- در مورد جرایم علیه اموال : 18
    4- در مورد جرایم علیه امنیت کشور : 19
    تفاوت معاونت و شرکت در جرم : 20
    ماده 220 قانون مجازات اسلامی : 21
    وجه افتراق و اشتراک معاونت و تسبیت در جرم 21
    وجه اشتراک تسبیت و معاونت از نظر فقه : 21
    وجه افتراق معاونت و تسبیت جرم از نظر فقه : 22
    1- در قلمرو مفهوم و مصداق : 22
    2- از نظر عنصر روانی : 22
    وجه افتراق و اشتراک از نظر مجازات 22
    تحقق معاونت در جرم : 23
    مصادیق معاونت در قانون 23
    *2- (ترغیب) : 26
    *3- (تهدید) : 26
    *4- (تطمیع) : 26
    *5- (دسیسه، فریب و نیرنگ) : 26
    *6- (تهیه وسایل ارتکاب جرم) : 27
    *7- (ارائه طریق ارتکاب جرم) : 27
    *8- (تحمیل ارتکاب جرم و شرایط آن) 28
    الف)از نظر زمان تسهیل عملیات آگاهانه معاون : 28
    ( معاونت در جرم در حقوق تطبیقی ) 29
    علامت های اختصاری 29
    معاونت در جرایم غیرعمدی 31
    معاونت در جرایم غیرعمدی از نظر رویه قضائی ایران 32
    معاونت در جرایم غیرعمدی به صورت تطبیقی 32
    معاونت در جرایم غیرعمدی از نظر دکترین حقوقی ( حقوق فرانسه) 36
    مجازات معاونت در جرم : 36
    تأثیر علل مشدده در میزان مجازات معاون جرم 37
    تأثیر عوامل و کیفیات مخففه در میزان مجازات معاون جرم : 39
    معاونت در جرایم عمدی 40
    حدود : 42
    قصاص : 42
    تعزیرات : 43
    بارزترین مشخصه تعزیرات : 43
    معاونت در جرم 47
    2- قتل عمد : 47
    معاونت بر قتل عمد 48
    3- حصول نتیجه : 48
    4- اثربخش بودن فعل معاون : 48
    6- وحدت قصد : 50
    مجازات معاونت در قتل عمد 51
    معاونت در شرب خمر 52
    معاونت در محاربه 53
    معاونت در جرم زنا 54
    معاونت در جرائم عمدی 57
    الف)معاونت به عنوان جرم مستقل مستوجب تعزیر 57
    2) فرار اشخاص زندانی یا توقیف شده : 58
    3) اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرائم : 59
    5) تشویق به فساد و فحشا : 62
    6) جریحه دار کردن عفت و اخلاق عمومی : 62
    7) اخفاء مال مسروقه : 63
    8) کمک به دایر کردن قمارخانه : 63
    معاونت در جرائم علیه اشخاص 64
    معاونت در کلاهبرداری ( تعزیرات) 65
    معاونت در جرم سرقت 67
    معاونت در جرم مستوجب تعزیری 69

70 صفحه

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *