رابطه راهبردهای شناختی و فراشناختی با میزان موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان شهری و روستایی

مقدمه
هدف از آموزش كمك به ارتقاء سطح يادگيري در دانش‌آموزان است. اما يادگيري موضوع مشخص واحدي نيست. بلكه تقريباً همه فعاليت‌هايي كه ما در طول زندگي انجام مي‌دهيم از تجارب يادگيري‌مان سرچشمه مي‌گيرد. ما موضوع‌هاي مختلف درسي و غيردرسي مانند رياضي، ادبيات، هنر، علوم ديني و طرز معاشرت را ياد مي‌گيريم. علاوه بر اين ما عواطف مختلف را نيز ياد مي‌گيريم. تهيه فهرست كاملي از آنچه كه انسان در طول زندگي ياد مي‌گيرد بسيار مفصل و شايد غيرممكن است. اما به طور كلي در مورد راهبردهاي مختلف يادگيري به دو نوع از راهبردها يعني راهبرد شناختي و راهبرد فراشناختي تأكيد شده است. در سال‌هاي اخير شاهد پيشرفت عظيم روانشناسي پرورشي به سوي كشف اين راهبردها يعني راههاي ياد گرفتن و مطالعه كردن بوده‌ايم (سيف 1379).  در سالهاي اخير در مورد تأثير راهبردهاي شناختي و فراشناختي تحقيقات گوناگوني صورت گرفته است و سعي بر آن بوده است در مورد اهميت و تأثير هركدام از راهبردها اطلاعات لازم به معلمان ارائه شود تا نحوه يادگيري به نحوه مطلوب‌تري امكان‌پذير گردد. نخستين بار هارلو  (1949) مفهوم فراشناخت (دانستن درباره دانستن) را در يك رشته آزمايشي كه با ميمونها انجام داد مطرح ساخت. براون  (1978) فراشناخت را به دو صورت زير معرفي كرده است:
1ـ آگاهي فرد از فعاليت‌ها يا فرايندهاي شناختي خود
2ـ روشهاي مورد استفاده فرد براي تنظيم فرآيندهاي شناختي خودش.
به سخن ديگر، فراشناخت از يك سو شامل روشهاي كنترل و نظارت بر يادگيري است. بنابراين آموزش راهبردهاي فراشناختي در پيشرفت تحصيلي آموزش گيرندگان موثرتر از آموزش صرف راهبردهاي شناختي مي‌باشد (براون 1978)
1ـ2ـ بيان مسأله
سالهاست كه روانشناسان تربيتي درصدد پاسخ دادن به اين سؤالات هستند كه چرا بعضي دانش‌آموزان نسبت به بعضي ديگر از نظر پيشرفت تحصيلي موفق‌ترند؟ چه چيزي اين تفاوتها را رقم مي‌زند؟ براي پاسخ دادن به اين سؤالات بررسي عواملي كه تصور مي‌شود موقعيت تحصيلي را تبيين مي‌كنند ضرورت پيدا مي‌كنند.
به مرور زمان روشن شده كه كليد تبيين و پيش‌بيني موفقيت و كاميابي تنها استفاده از راهبردهاي شناختي نيست. بسياري از دانش‌آموزان با استفاده از راهبردي هاي شناختي مشكلات زيادي در فراگيري مطالب درسي دارند، در حالي كه دانش‌آموزان ديگر با تاكيد زيادتر روي راهبردهاي فراشناختي موفقيت تحصيلي بالايي را كسب كرده‌اند، و چه بسا افرادي را بشناسيم كه با استفاده از راهبردهاي شناختي درصد متوسط موفقيت تحصيلي را كسب كرده‌اند ولي با درنظر گرفتن راهبردهاي فراشناختي به موفقيت‌هاي زيادي در زندگي‌شان دست يافته‌اند (سيف 1979).
طي چند دهه گذشته تلاش‌هاي قابل ملاحظه‌اي جهت تبيين و كشف عوامل موثر بر موفقيت تحصيلي صورت گرفته. محققين در تبيين اهميت راهبردهاي فراشناختي در پيشرفت تحصيلي به نتايج قابل ملاحظه‌اي دست يافته‌اند و نشان داده‌اند كه چنانچه راهبردهاي فراشناختي را براي پيش‌بيني پيشرفت تحصيلي به راهبردهاي شناختي اضافه كنيم، پيش‌بيني پيشرفت تحصيلي به طور معناداري با احتمال بيشتري امكان‌پذير مي‌شود تا اينكه تنها از راهبردهاي شناختي استفاده كنيم (بوتچر ، 1999).
تمام مسائل فوق نشان مي‌دهد كه توسل به راهبردهاي شناختي براي تبيين پيشرفت تحصيلي كافي نيست، بنابراين اين مسائل نشان دهنده اين نكته است كه عامل مهم ديگري غير از راهبردهاي شناختي وجود دارد كه مي‌تواند در پيشرفت تحصيلي يا به طور كلي در موفقيت موثر باشد كه آن راهبردهاي فراشناختي است. اين ديدگاه اين سؤالات را مطرح مي‌كند كه چه عواملي دست‌اندركارند كه برخي افراد داراي راهبردهاي شناختي بالا در زندگي ضعيف عمل كنند و كساني كه راهبردهاي شناختي متوسطي دارند در كمال تعجب به خوبي عمل مي‌كنند.
تحقيقات نشان داده كه در غالب موارد تفاوت در توانايي نهفته است كه راهبرد فراشناختي ناميده مي‌شود كه شامل برنامه‌ريزي، كنترل، نظارت و نظم‌دهي مي‌باشد و اين مهارت‌ها را مي‌توان به كودكان آموخت تا در امر تحصيلي عملكرد بالاتري نشان دهند (دمبو  1994). تعدادي از محققين براين باورند كه علاقه به راهبردهاي فراشناختي تا حدي واكنش به اين باور است كه راهبرد شناختي تنها كليد پيشرفت تحصيلي است. آنچه در اين جا اهميت دارد اظهارات ضد و نقيض طرفداران و منتقدان راهبردهاي فراشناختي در زمينه توانايي اين مفهوم در پيش‌بيني پيشرفت تحصيلي است (ماير  و سالووي ، 1999). لذا پژوهش حاضر در راستاي همين تحقيقات به بررسي تاثير راهبردهاي شناختي و راهبردهاي فراشناختي و همچنين استفاده توأم از اين راهبردها در مقايسه با استفاده غير توأم از آنها در موفقيت تحصيلي دانش‌آموزان پسر و دختر مقطع متوسطه شهر و روستاهاي گيلانغرب مي‌باشد.
فهرست
  • فصل اول موضوع پژوهش 2
  • 1ـ1ـ مقدمه 3
  • 1ـ2ـ بيان مسأله 3
  • 1ـ3ـ ضرورت و اهميت پژوهش 5
  • 1ـ4ـ اهداف پژوهش 6
  • 1ـ5ـ فرضيات و سؤال پژوهش 6
  • 1ـ5ـ1ـ فرضيات پژوهش 7
  • 1ـ5ـ2ـ  سؤال پژوهش 7
  • 1ـ6ـ تعريف متغيرهاي پژوهش 7
  • 1ـ6ـ1ـ راهبردهاي فراشناختي 7
  • 1ـ6ـ2ـ راهبردهاي شناختي 7
  • 1ـ6ـ3ـ پيشرفت تحصيلي 8
  • 1ـ6ـ4ـ استفاده توأم از راهبردهاي يادگيري (شناختي و فراشناختي) 8
  • فصل دوم 9
  • 2ـ2ـ تعريف راهبردهاي يادگيري 13
  • 2ـ3ـ راهبردهاي شناختي 14
  • روش‌ها و راهكارهاي راهبردهاي تكرار 17
  • 2ـ3ـ2ـ راهبرد بسط و گسترش معنايي 21
  • 4ـ روش سرواژه‌ها 24
  • 2ـ3ـ3ـ راهبرد سازمان‌دهي 27
  • 2ـ4ـ راهبردهاي فراشناختي 32
  • 2ـ5ـ دانش ويژه راهبرد 39
  • 2ـ6ـ دانش راهبرد اسنادي 40
  • 2ـ7ـ تفاوت‌هاي جنسي در استفاده از راهبرد 40
  • 2ـ8ـ راهبردهاي يادگيري و رشد 41
  • 2ـ9ـ پيشينه عملي تحقيق 45
  • 2ـ10ـ پژوهش‌هاي خارجي 45
  • 3ـ6ـ ابزار اندازه‌گيري پژوهش 55
  • 3ـ6ـ1ـ پايايي 56
  • 3ـ6ـ2ـ اعتبار 56
  • 3ـ7ـ روش تجزيه و تحليل داده‌ها 57
  • فهرست منابع فارسي 75
  • فهرست منابع انگليسي 77
  • ضميمهبه نام خدا 79
  • به نام خدا 80
  • سوال هاي مربوط به هر يک از راهبردها 85
  • فصل اول موضوع پژوهش
100 صفحه
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *