فرسودگی شغلی دبیران زن مراکز پیش دانشگاهی شهر تهران در سال تحصیلی 87-86

مقدمه
با پيچيده تر شدن روز افزون جوامع امروزي رسالت سازمانها براي برآوردن انتظارات جوامع حساس تر و مهم تر مي شود. با توجه به حساسيت سازمان آموزش و پرورش براي دستيابي و اجراي موفقيت آميز هر فعاليت آموزشي افزون بر منابع مالي، وسايل و فناوري، وجود  نيروي انساني سالم و متعهد، نقش اساسي را ايفا مي كند. به عبارت ديگر تعهد كاري و واكنش عاطفي فرد نسبت به كار و همچنين بالا بودن سلامت رواني ميزان توليد و قابليت   كار را بالا مي برد.  گرين هاو( 1974) ، به نقل از( محمدي 1385 )نخستين بار فرويد نبرگر (1974 ) فرسودگي شغلي را تعريف كرده است. فرسودگي شغلي پديده اي عمومي و فراگير است كه از كنش متقابل فرد با محيط كار ناشي مي شود و نتيجه   آن از دست دادن انگيزه، اشتياق، انرژي، و كاهش عملكرد در زندگي است. فرسودگي شغلي فقط به منزله خستگي و فشار ناشي از كار نيست، بلكه به سبك كلي زندگي فرد و ساعتهاي بيداري او نيز سرايت مي كند. هرشن سن و پاور( 1975 )، به نقل از( محمدي 1385 )فرسودگي كاري در حقيقت آن نوع از فرسودگي رواني است كه با فشارهاي رواني يا استرسهاي مربوط به شغل و محيط كار توام گشته است. اين اختلال در ميان انواع مشاغل مدرسان و ياري دهنده هايي نظير مشاوران، مددكاران اجتماعي، پزشكان، پليس، پرستاران مشاهده شده و با محركهاي تنش زايي مانند داشتن مراجعان بيش از حد در يك زمان ،  نداشتن وقت كافي و فقدان حمايت يا قدرداني مرتبط است.
با توجه بر اهميت فرسودگي شغلي در اين مقاله سعي بر آن است پديده فرسودگي شغلي  تبيين و سپس مراحل ابتلا به آن مشخص شود. آنگاه در زمينه پيامدهاي روان شناختي و سازماني فرسودگي شغلي بحث و در پايان آزمون فرسودگي شغلي مربوط به معلمان اين  مقطع به منظور سنجش و ا ندازه گيري اين  پديده در بين دبيران زن مقطع پيش دانشگاهي شهر تهران انجام خواهد شد.
1- 2بيان مساله
اخيرا روشن شده است كه در بعضي مواقع معلمان دچار احساسي موسوم به فرسودگي شغلي مي شوند.فرسودگي شغلي موجب از كار افتادگي مي شود و اگر در مراحل اوليه آن شناخته شود به راحتي قابل درمان است.
براساس تحقيقات انجام شده كاركنان حرف خدمات اجتماعي از اولين كانديداهاي فرسودگي شغلي محسوب مي شوند. محققين اين مساله را ناشي از مواجهه هر روزه اين افراد با شرايط استرس و فقدان شرايط مثبت در محيط كار مي دانند، از اين رو پرستاران، معلمين، مشاوران، روان شناسان،مددكاران اجتماعي، افرادپليس و كاركنان سرويس هاي بهداشتي جزء افرادي هستند كه در معرض فرسودگي شغلي قرار مي گيرند. نيري( 1379) ، به نقل از( حسني 1381 )
شايان ذكر است كه دوره پيش دانشگاهي بواسطه اهميت آن،دوره حساسي هم براي دبيران و هم براي دانش آموزان است و اهميت آن به لحاظ فشار زماني، محتواي زياد، و آماده نمودن دانش آموزان براي كنكورمي باشد.
اگرچه دبيران در هر مقطع ممكن است فشارهاي رواني و جسماني ناشي از كار را تحمل نمايند امادوره پيش دانشگاهي بدليل شرايط خود ممكن است نشانه هاي بيشتري را بر دبيران اين دوره تحميل نمايد و در نتيجه موجب فرسودگي شغلي شود. بر اين اساس اين تحقيق بر آن است تا فرسودگي شغلي دبيران زن مقطع پيش دانشگاهي را در شهر تهران مورد بررسي  قرار دهد و در صورت وجود چنين فشارهايي راههايي براي حل اين مساله ارائه دهد تا با  برطرف نمودن شرايط مشكل زا بتوان محيط بهتري براي دبيران فراهم نمود تا وظايف خود را به خوبي انجام دهند.
چكيده
 فرسودگي شغلي شامل احساس خستگي عاطفي ، مسخ شخصيت و عدم موفقيت فردي در كار است. اين پژوهش فرسودگي شغلي دبيران زن مراكز پيش دانشگاهي دولتي شهر تهران را مورد بررسي قرار داد . روش تحقيق توصيفي و از نوع زمينه يابي است . نمونه اين تحقيق 134 نفر از دبيران زن مراكز پيش دانشگاهي دولتي شهر تهران بودند كه با استفاده از روش نمونه گيري چند مرحله اي انتخاب شدند . ابزار تحقيق پرسشنامه فرسودگي شغلي بوده كه به روش محقق ساخته تهيه شد . نتايج تحقيق نشان داد كه فرسودگي شغلي دبيران در مولفه هاي خستگي عاطفي ، مسخ شخصيت ، عدم موفقيت فردي كمتر از سطح متوسط مي باشد . و بين سن با فرسودگي شغلي دبيران و همچنين ميزان تحصيلات ، تعداد سالهاي تدريس و نوع ماده درسي و فرسودگي شغلي دبيران تفاوت معني داري بدست نيامد . در مورد ارتباط تعداد سالهاي تدريس در دوره پيش دانشگاهي و فرسودگي شغلي در دو مولفه خستگي عاطفي و مسخ شخصيت رابطه معني داري بدست نيامد، و فقط در ارتباط مولفه سوم يعني عدم موفقيت فردي با فرسودگي شغلي تفاوت معني دار بود .
فهرست مطالب
  • فصل اول
  • 1-1- مقدمه 2
  • 1-2- بيان مسأله 3
  • 1-3- اهميت مسأله 4
  • 1-4- اهداف تحقيق 5
  • 1-4-1- هدف كلي تحقيق 5
  • 1-4-2- هدف جزئي تحقيق 5
  • 1-5- سؤالات تحقيق 6
  • 1-6- تعاريف متغيرها 7
  • 1-7- تعاريف عملياتي 9
  • فصل دوم
  • 2-1- مقدمه 11
  • 2-2- فرسودگي شغلي 11
  • 2-3- رويكردهاي مختلف به فرسودگي شغلي 14
  • 2-3-1- رويكرد باليني 14
  • 2-3-2- رويكرد روان شناختي – اجتماعي 16
  • 2-3-3- رويكرد تبادلي 17
  • 2-3-4- مدل كاپنر 19
  • 2-4- رويكرد ساختاري 20
  • 2-4-1- سازمان 21
  • 2-4-2- جو سازماني 21
  • 2-4-3- تئوري سيستم هاي اجتماعي و جو سازماني 22
  • 2-4-4- جو سازماني و روابط سازماني 23
  • 2-4-5- شاخص هاي جو سالم سازماني 24
  • 2-4-6- بهداشت رواني 25
  • 2-4-7- روحيه 26
  • 2-4-8- ويژگي هاي مدرسه سالم 26
  • 2-5- مراحل فرسودگي شغلي 27
  • 2-5-1- ماسلاچ 27
  • 2-5-2- پستونچي 28
  • 2-5-3- مراحل فرسودگي شغلي معلمان (ساراسون) 30
  • 2-6- عوامل فرسودگي شغلي 30
  • 2-7- نشانه هاي فرسودگي شغلي 33
  • 2-8- عوارض فرسودگي شغلي 34
  • 2-9- استرس شغلي 34
  • 2-9-1- منابع استرس شغلي 35
  • 2-9-2- ارتباط استرس شغلي با تحليل رفتگي 37
  • 2-10- تحليل رفتگي وشخصيت 41
  • 2-10-1- تحليل رفتگي و شغل آموزگاري 43
  • 2-11- فشار رواني 45
  • 2-11-1- آثار تخريبي فشار رواني در تدريس 46
  • 2-11-2- راههاي كاهش فشار رواني معلمان 46
  • 2-12- پيشينه پژوهش 48
  • 2-12-1- تحقيقات داخلي 48
  • 2-12-2- تحقيقات خارجي 54
  • فصل سوم
  • 3-1- طرح تحقيق 58
  • 3-2- جامعه آماري 58
  • 3-3- متغير مستقل و وابسته 58
  • 3-4- روش نمونه گيري 58
  • 3-5- ابزار اندازه گيري 59
  • 3-6- پايايي و روايي تحقيق 59
  • 3-7- ابزار تجزيه و تحليل داده ها 59
  • فصل چهارم
  • 4-1- مقدمه 61
  • 4-2- تجزيه و تحليل داده ها 62
  • فصل پنجم
  • 5-1- مقدمه 85
  • 5-2- بحث ونتيجه گيري 85
  • 5-3- پيشنهادها 91
  • 5-4- محدوديتها 91
  • منابع 92
  • فهرست جداول
  • جدول 4-1 – توزيع فراواني مرتبط با متغير سن دبيران 62
  • جدول 4-2 – توزيع فرواني مرتبط با متغير ميزان تحصيلات دبيران 64
  • جدول 4-3 – توزيع فرواني مرتبط با متغير تعداد سالهاي تدريس دبيران 66
  • جدول 4-4 – توزيع فرواني مرتبط با متغير تعداد سالهاي تدريس در پيش دانشگاهي 68
  • جدول 4-5 – توزيع فرواني مرتبط با متغير نوع درس مورد تدريس 70
  • جدول 4-6 آمار توصيفي مرتبط با بررسي وضعيت مولفه خستگي عاطفي 72
  • جدول 4-7 آمار توصيفي مرتبط با بررسي وضعيت مولفه مسخ شخصيت 72
  • جدول 4-8 آمار توصيفي مرتبط با بررسي وضعيت مولفه عدم موفقيت فردي 73
  • جدول 4-9 بررسي وضعيت موجود ديدگاه دبيران نسبت به خستگي عاطفي 74
  • جدول 4-10 بررسي وضعيت موجود ديدگاه دبيران نسبت به مسخ شخصيت 76
  • جدول 4-11 بررسي وضعيت موجود ديدگاه دبيران نسبت به عدم موفقيت فردي 78
  • جدول 4-12 بررسي مقايسه اي فرسودگي شغلي با تأكيد بر سطوح سني 80
  • جدول 4-13 بررسي مقايسه اي فرسودگي شغلي با تأكيد بر مدرك تحصيلي 81
  • جدول 4-14 بررسي مقايسه اي فرسودگي شغلي با تأكيد بر تعداد سالهاي تدريس 82
  • جدول 4-15 بررسي مقايسه اي فرسودگي شغلي با تأكيد بر تعداد سالهاي تدريس در پيش دانشگاهي 84
  • جدول آزمون تعقيبي LSD مرتبط با جدول 15 85
  • جدول 4-16 بررسي مقايسه اي فرسودگي شغلي با تأكيد بر نوع درس مورد تدريس (نوع تدريس) 86
  • فهرست نمودارها
  • نمودار 4-1 نمودار مرتبط با توزيع فراواني جدول شماره 1 63
  • نمودار 4-2 نمودار مرتبط با توزيع فراواني جدول شماره 2 65
  • نمودار 4-3 نمودار مرتبط با توزيع فراواني جدول شماره 3 67
  • نمودار 4-4 نمودار مرتبط با توزيع فراواني جدول شماره 4 69
  • نمودار 4-5 نمودار مرتبط با توزيع فراواني جدول شماره 5

109 صفحه

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *