بررسی بیولوژیکی دستگاه شنوایی خط جانبی در ماهیان

مقدمه
ماهيان به كمك دستگاه شنوايي – خط جانبي، صدا، ارتعاشات و ساير جابجايي هاي آب در محيط اطرافشان را احساس مي‌كنند. اين دستگاه داراي دو جزء اصلي، شامل گوش داخلي، دستگاه نوروماست خط جانبي است. گوش داخلي ماهيان، علاوه بردريافت صدا، جهت‌ يابي يا تعادل فضاي سه بعدي را نيز بر عهده دارد. اين اندام،‌ احساس جهت‌يابي در برابر جاذبه زمين را، حتي وقتي كه ماهي در محيط هاي تاريك و پلاژيك به حالت معلق به سرمي‌برد، امكان پذير مي‌‌سازد. دراين ترجمه سعي بر اين است كه مطالبي را در مورد شنوايي ماهيان استخواني به تفصيل و در مورد ماهيان غضروفي به طورخلاصه ذكر گردد. بديهي است كه گستردگي مطالب پيش از اين سمينار است. مثلاً در مورد مكانيسم توليد الكتريسيته و گيرنده هاي الكتريكي فقط به صورت خلاصه در ارتباط با خط جانبي مورد بحث قرارگرفته اند.
اصطلاح Octavolateralis يا سيستم شنوايي
واژه Octarolateralis با گوش داخلي، خط جانبي و سيستم هاي حسي مرتبط است كه براي مدتي طولاني به عنوان سيستم تعادلي ـ صوتي شناخته شده بودند كه اين نام از تعبيراتي بود كه در قديم استعمال مي شد و هردو سيستم را به عنوان يك دريافت كننده صوتي معرفي كرده بود كه بوسيله پرده هاي مشابه از هم جدا شده اند و تصورات اوليه براين باور است كه گوش داخلي از خط جانبي كه حاوي ماده متشكله سلولهاي شنوائي است، مشتق شده است. در صورتيكه گوش و خط جانبي بوسيله مشخصه هاي خود، نحوه تغذيه و اعمال اصلي آنها مشخص مي شوند و به هيچ عنوان از يكديگر مشتق نشده اند. ابتدا عمل مجموعه هاي مژگاني شرح داده مي شود.
مجموعه هاي مژگاني داراي جهت يابي هايي هستند كه با ميزان حساسيت فيزيكي آنها كه براي خم كردن اين مجموعه ها بكار مي رود در ارتباطند.
اين جهت يابي بوسيله موقعيت خارج از مركز ماده Kinotilium در يكطرف از مجموعه و انتقال تدريجي ولي زياد Stereocilia كه در سمت Kinotilium داراي طول بيشتر و در انتهاي مجموعه داراي طول كمتري است تعيين مي گردد.
خم شدن رشته ها در سمتي كه طول بلندتر دارد سبب پلاريزاسيون داخل سلولي مي شود و يك ولتاژ بالقوه اي در درون سلولهاي شنوائي ايجاد مي كند و با خم شدن به سمت مخالف از قطبي شدن بيش از حد جلوگيري مي كند. بزرگي واكنش ها بستگي به خم شدن دارد و بوسيله اندازه گيري برحسب نانومتر محاسبه مي شود.
خم شدن دسته ها در جهتي به جز جهت اصلي واكنشي را طرح ريزي مي كند كه ارتباط كسينوسي با خم شدن دسته ها دارد. خاصيت اين واكنش برداري اين است كه به سلولهاي شنوايي يك مكانيسم بالقوه اي برهدايت مستقيم واكنش ها و جهت يابي مركز صوت در آب مي دهد.
هرغشاء حسي در ارگانهاي داخلي، داراي سلولهاي مژگاني جهت دار است كه امر الگوهايي مجزا وابسته به قطبيت سلولها قراردارد.
 آناتومي گوش داخلي و ضمائم آن
ساختمان
در لابيرنت مهره داران دو قسمت بنام هاي Pars superior و Pars inferior مشاهده مي شود. در ماهيان غضروفي و استخواني اولي شامل سه مجراي نيم دايره و يكي از سه سنگريزه شنوايي بنام «اتريكول» است، كه در يك سطح افقي با ظاهري ناصاف قراردارد. در Pars inferior دو سنگريزه ديگر بنام هاي «ساكولوس» و «لاگنا» قراردارد كه بصورت عمودي و نزديك به هم قراردارند. علاوه برموارد ذكر شده بيشتر ماهيان داراي يك ارگان داخلي ديگر بنام Macula neglecta هستند كه در نزديكي اتريكول و كانال آمپول و مجاري نيم دايره خلفي قراردارد. هركدام از زواياي داخلي با شاخه هايي از عصب شماره هشت جمجمه كنترل مي شود.
مجاري نيم دايره
سه مجراي نيم دايره (قدامي، جانبي، خلفي) به سمت خارج اتريكول گسترده شده و درون آن از مايع آندولنف پر شده است. بخش قدامي و خلفي بوسيله يك صفحه عمودي بنام Crus  Commune تقسيم مي شود و برجستگيهاي كروي آمپول در قاعده هر مجرا وجود دارد.
درون هر آمپول يك لبه مضرس و باريك و بلند بنام Crista  ampularis وجود دارد كه در سرتاسر مجرا بوسيله سلولهاي مويي، حسي پوشيده شده است و يك ساختار ژلاتيني بنام Cupula به صورت يك غشاء ضخيم از سطح كريستال به بالاي آمپول گسترده شده است بنابراين كريستا و سرپوش ژلاتيني آن كوپولا به صورت يك ديافراگم البته بصورت نامنظم در مقابل ظاهرشدن مايع در داخل كانال عمل مي‌كند.
 سنگريزه هاي شنوايي
سنگريزه هاي شنوايي مانند كيسه هاي كوچكي هستند كه شامل تودة فشرده اي از اشكال مختلف تركيبات صدفي كلسيم به صورت كريستال مي باشند مهره داران غيرغضروفي داراي سنگريزه هاي شنوايي هستند كه شامل مجموعه خيمر مانندي از كريستالهاي كوچك بنام Stato Conia, Oto Conia مي باشند و دريك زمينه كلاژني قراردارد. درمقايسه با Ray-Finned Fish ماهيان استخواني داراي زمينه كريستالي هستند كه داراي سطح ناصاف است و با فرورفتگي و برجستگي هاي زيادي مشخص مي شود كه اين ساختارهاي مضرس دقيقاً اتوليت ناميده مي شود.
سنگريزه هاي شنوايي داراي غشاء حسي هستند كه بصورت لكه هايي روي ديواره كيسه قرارگرفته است و توده اتوليتي نزديك غشاء حسي قراردارد، به صورت يك جفت مكانيكي به هم متصل است كه اين اتصال بوسيله صفحات ژلاتيني كه غشاء شنوايي ناميده مي شد صورت مي گيرد.
قابليت كشش، حالت ارتجاعي غشاء شنوايي، آندولنف و سطح اپتيليان كه شامل مجموعه هاي مژگاني است مهمترين پارامترها در پاسخگويي به واكنش ها هستند.
  • فهرست
  • مقدمه 4
  • اصطلاح Octavolateralis يا سيستم شنوايي 5
  • آناتومي گوش داخلي و ضمائم آن 7
  • مجاري نيم دايره 7
  • سنگريزه هاي شنوايي 9
  • مجموعه مژگاني 11
  • الگوهاي جهت يابي سلولهاي شنوايي 14
  • تفاوت هاي سلول هاي شنوايي 18
  • ساختارهاي كمكي شنوايي و ويژگي هاي آن ها 20
  • آناتومي خط جانبي 23
  • راههاي ورودي و خروجي شنوايي 26
  • گيرنده هاي مكانيكي خط جانبي 28
  • سيستم وابران 28
  • رفتار ماهيان و سيستم تعادل 30
  • پايداري بينايي 32
  • ارتباط شنوايي: صوت 33
  • مكانيسم توليد صدا 34
  • مثال هايي – از ارتباطات صوتي 35
  • خط جانبي دررفتار 36
  • تغذيه 37
  • اجتماعات 38
  • عمل سيستم داخلي شنوايي وتعادل 39
  • شنوايي 44
  • ماهي ها چگونه مي شنوند؟ 45
  • اطلاعات دقيق آستانه اي 49
  • منابع صوتي متمركز 51
  • چرا ماهي ها مي شنوند؟ 54
  • چرا ماهي ها عمل Sven را انجام مي دهند؟ 56
  • شتاب، سرعت و تغيير حساسيت 57
  • بسامد 58
  • مطالعات تطبيقي 59
  • سؤالات مهم 63
  • سيستم شنوايي 64
  • سيستم Vestibulaz 66
  • خط جانبي 67
  • منابع فارسي 69
  • منابع انگليسي 70

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *