نوشته‌ها

تحقیقی با موضوع آزادی فرهنگی

 

مقدمه
چرا بايد آزادي فرهنگي  مورد حمايت حقوقي واقع شوند؟  اين نخستين و اصلي‌ترين پرسش پايه‌گذار نوشتار حاضر است كه تلاش براي شرح و بسط و نيز يافتن پاسخي متناسب با آن، بندبند و بخش بخش اين نوشته را شكل مي‌دهد: اهميت آزادي‌هاي فرهنگي بر چه مبنايي استوار است كه آنرا شايستة تضمين و تامين حقوقي مي‌‌نمايد، چه مبنايي اين آزادي‌ها را به قلمرو جاودان آزاديهاي اساسي وارد مي‌كند و چرا اين آزادي‌ها به عنوان مساله‌اي براي نظام حقوق اساسي و در بطن آن مطرح مي‌شوند؟‌ بنابراين پرسش از اهميت و جايگاه آزادي هاي فرهنگي، مساله اساسي اين نوشتار است با ابتناء بر اين پيش فرض كه اساس اهميت آزاديهاي فرهنگي را مي توان در دو مبناي ارزش جستجو كرد: نخست در خود ارزش ذاتي آزاديهاي فرهنگي و ديگري در ارزش كاركردي آن يعني ارزشي كه براي ديگر مقوله‌ها دارد كه اين مقوله‌ها عبارتند از «حوزة عمومي»  و حقوق اساسي، و اين ارزش‌ ها مبناي اهميت صيانت از آزادي‌هاي فرهنگي قرار مي‌گيرند. از اين روي پرسش اصلي، خود به سه پرسش ديگر تقسيم مي‌‌شود:
پرسش نخست از ارزش ذاتي آزادي‌هاي فرهنگي است و اينكه اساساً آزادي‌‌هاي فرهنگي چه سرشتي دارند و چه مبناي نظري پشتيبان آنهاست، در چه چهارچوبي جاي مي‌گيرند و آيا در اصل چهارچوبي به نام «آزادي‌هاي فرهنگي» وجود دارد؟ فرهنگي بودن اين آزادي‌ها به چه معناي و اساساً ارتباط ميان فرهنگ و حقوق اساسي چه مي‌تواند باشد؟ فرهنگ كه عرصه‌اي گسترده، باز و بي مرز در علوم انساني است و حقوق اساسي كه عرصة قطعيت حقوقي. فرهنگ كه عرصه معناست و حقوق اساسي كه عرصة شكل و چهارچوب،‌ اما در اصل،‌ انگيزه اصلي اين پرسش از آزادي‌هاي فرهنگي چگونه شكل يافت و چگونه اين آزادي‌ها به عنوان يك «مساله» مطرح گشتند؟ رابطه ميان مردم و حكومت در بخش فرهنگ جامعه چه مي‌تواند باشد وحقوق اساسي چگونه اين رابطه را تنظيم مي‌كند؟ اين آزادي‌ها در كدام دسته از نسلهاي آزادي‌هاي بشر قرار مي‌گيرند و آيا مقوله‌‌اي به نام «حق فرهنگي» قابل تصور است؟ سرانجام اينكه كه امين آزادي‌ها، فرهنگي محسوب مي‌شوند و به چه كار مي‌آيند؟
در پرسش‌هاي دوم و سوم، قسمت دوم پاسخ است كه شكل مي‌گيرد يعني ارزش كاركردي آزادي‌هاي فرهنگي براي دو مقوله حوزه عمومي و حقوق اساسي با اين پيش فرضي كه آزادي‌هاي فرهنگي ارزش و اهميتي اساسي براي پويايي اين دو مقوله دارند. پرسش دوم در مقام مطرح نمودن ارزش ارتباطي و همبستگي‌ساز آزادي‌هاي فرهنگي اين مساله را پيش مي‌كشد كه اين آزادي‌ها چگونه اهميت خود را در جريان زندگي اجتماعي كنوني باز مي نمايانند. با اين ديد كه آزادي‌هاي فرهنگي عنصر مقاوم هر گونه نظام ارتباطي و مشاركتي مي‌باشند، اين پرسش مطرح مي‌شود كه چگونه مي‌توان اين نظام ارتباي و مشاركتي جامعه را برخوردار از آزادي‌هاي فرهنگي ساخت و به واقع چگونه مي‌توان اين آزادي‌ها را در بستر جامعه عملي و محقق نمود؟ آيا حوزه عمومي مي‌تواند كارآيي چنين بستري را داسته باشد و هيچ امكانات عيني و عملي براي جاري نمودن اين آزادي‌ها در ساختار خود سراغ دارد؟ اساساً سرشت و ساختار اين حوزه در چيست و ارتباط با آن فرهنگ جامعه بر چه محوري مي‌چرخد؟
چه قالب دستوري مي‌تواند براي بهره‌مندي حوزه عمومي از آزادي‌ها فرهنگي مدون گردد و چه سازو كارهايي براي اعمال اين آزادي‌ها بوسيله مردم در حوزه عمومي مورد نياز هستند؟
پرسش سوم، از اهميت آزادي‌هاي فرهنگي براي حقوق اساسي است؛ با اين پيش‌فرض كه نظام حقوق اساسي براي پويا ساختن ساختار خود نيازمند برخورداري از آزادي‌هاي فرهنگي است، چگونه مي‌تواند بوسيله ساز و كارهاي ضمانتي خود به حمايت از اين آزادي‌ها اقدام نمايد؟ بهترين چهارچوب باري تضمين و تامين آزادي‌هاي فرهنگي كدام‌ها هستند؟…….

فهرست مطالب

  • مقدمه 5
    فصل اول 15
    مباني نظري آزادي‌هاي فرهنگي 15
    بخش اول: مباني نظري آزادي‌هاي فرهنگي 20
    گفتار اول: حق‌هاي فرهنگي 21
    مبحث اول- چهارچوب فرهنگ 25
    مبحث دوم- نقش حكومت در فرهنگ 29
    گفتار دوم- بنياد نظري آزادي‌هاي فرهنگي 37
    مبحث اول- كرامت ذاتي انسان 42
    مبحث دوم- كرامت اكتسابي 48
    بخش دوم- كاركردها و مصاديق آزادي‌هاي فرهنگي 56
    گفتار اول- كاركردهاي آزادي فرهنگي 61
    مبحث اول- مردم سالاري فرهنگي 64
    مبحث دوم- پرورش شهروندي 71
    گفتار دوم- مصايق آزادي‌هاي فرهنگي 75
    مبحث اول: آزادي‌هاي وجداني 76
    بند اول : آزادي انديشه 77
    بند دوم- آزادي عقيده و آيين 79
    بند سوم: آزادي آموزش و پرورش 81
    مبحث دوم: آزادي‌هاي ارتباطي 85
    بند اول- آزادي بيان 87
    بند دوم- آزادي اطلاعات 91
    بند سوم- آزادي رسانه‌هاي همگاني 93
    فصل دوم 100
    حوزه عمومي، عرصه پويايي 100
    حقوق اساسي و آزادي‌هاي فرهنگي 100
    بخش اول- زمينه‌هاي نظري ارتباط و مشورت همگاني 106
    گفتار اول- ساختار‌هاي ارتباطي حقوق اساسي 111
    بحث اول- ساز و كارهاي شكلي دستورگرايي 117
    مبحث سوم: ساز و كارهاي ماهوي دستورگرايي 121
    گفتار دوم- مردم سالاري مشورتي 124
    مبحث اول- ويژگي نماي مدرم سالاري مشورتي 127
    مبحث دوم- ساز و كارهاي مردم سالاري مشورتي 135
    بخش دوم. 140
    گفتار اول- ويژگي نمايي حوزه عمومي 143
    مبحث اول- زمينه‌ نظري حوزه عمومي 144
    مبحث دوم- كاركردهاي حوزه عمومي 150
    گفتار دوم- پاسداشت حوزه عمومي 154
    مبحث اول- دگرگوني حوزه عمومي 156
    مبحث دوم- حوزه عمومي و حقوق اساسي 162
    فصل سوم 166
    جايگاه آزادي‌هاي فرهنگي در نظام 166
    حقوق اساسي ايران 166
    تشويق آفرينش هنري بدون كوشش براي كنترل آن، 173
    بخش اول- جايگاه آزادي‌هاي فرهنگي در نظام حقوق اساسي نظري 176
    گفتار اول- آزادي‌هاي فرهنگي در قوانين موضوعه 178
    مبحث اول: جايگاه آزادي‌هاي فرهنگي در قانون اساسي 181
    بند اول- اصول مربوط به آزادي‌هاي فرهنگي در معناي كلي 182
    بند دوم-اصول مربوط به آزادي‌هاي فرهنگي در معناي مشخص 186
    مبحث دوم- آزادي‌هاي فرهنگي در قوانين و مقررات عادي 188
    بند اول- سياستگذاري و مديريت فرهنگي 191
    بند پنجم- رسانه‌ها 208

215 صفحه